Dit is een test om vast te stellen of je voldoende kennis en technieken bezit om veilig met een zeekajak een zeetocht te ondernemen onder leiding van een bekwame zeekajakvaarder.
Je dient kennis te hebben over de uitrusting van een zeekajak en over de vaarder zelf. Je dient wat te weten over groepsgedrag en veiligheid op zee, over zeekaarten, betonning en kompas, over getij, stroming en drift, over getijtafels en stroomatlassen, over golven en branding, over weerkunde en de Kustwacht, over navigatie en tochtplanning, en over het gedragsregels in natuurgebieden. Bovendien moet je enige kennis van EHBO bezitten, zoals maatregelen tegen ademhalingsstoornissen en onderkoeling, en wat te doen bij bloedingen en verstuikingen.
Wat technieken betreft moet je aantonen een goede bootbeheersing te hebben onder de verschillende omstandigheden die zich op zee voor kunnen doen. Daarbij horen ook verschillende landingen door de branding, verschillende reddingstechnieken en gebruik van een sleeplijn.
Voorafgaand aan het examen moet je aan meerdere tochten op zee hebben deelgenomen, waarbij je verschillende omstandigheden (golven, branding) bent tegengekomen. Om aan te tonen dat je voldoende tochten hebt gevaren kun je eventueel een logboekformulier downloaden om bij een examen te overhandigen. Het examen zelf bestaat uit een theorie- en een praktijkdeel. Het praktijkdeel wordt op zee afgenomen en daarbij wordt ook je uitrusting beoordeeld. Het hele examen neemt ongeveer een dag in beslag.
In principe moet iedere kajakvaarder het certificaat ZV na enige tijd kunnen halen. Als opstapniveau voor ZV kun je wat technische vaardigheden betreft het NKB diploma kajakvaardigheid A plus kajakvaardigheid B aanhouden. Deze diploma’s zijn echter niet verplicht verplicht voor ZV! Meer informatie over de kajakvaardigheid diploma’s is te verkrijgen bij de NKB commissie opleidingen. Meer informatie over de kajakvaardigheid diplomas is te verkrijgen bij de NKB commissie opleidingen. Voordat je aan het examen Zeevaardigheid deel kunt nemen moet je de Kanoveiligheidstest hebben afgelegd. Je kunt de exameneisen downloaden als pdf bestand.
NB: met ingang van 2007 zijn de eisen voor Zeevaardigheid herzien.
Zeevaardigheid-Extra (ZVE)
Let op: Iedereen die examen ZVE wil doen wordt aangeraden om contact op te nemen met de leiding van het betreffende zeekamp en met de commissie zeevaren. (Hans Heupink; zie de adressen elders op deze website.)
Zeevaardigheid-Extra vereist meer ervaring. Met dit certificaat wordt je geacht voldoende persoonlijke vaardigheden en technieken te bezitten om veilig met een zeekajak een zeetocht met een maximum aantal deelnemers van 6 personen te kunnen plannen en leiden.
Het zwaartepunt van de ZVE opleiding ligt dan ook bij tochtplanning, navigatie en tochtleiderschap.
De theorie is uitgebreider dan bij ZV en de technieken zijn specifieker. De condities waaronder deze test wordt afgenomen zijn zwaarder en de kajaktechnieken moeten op een zeer vakbekwame manier worden uitgevoerd. Voor wat betreft de technieken moet je bijvoorbeeld een surf demonstreren in de branding, reddingen uitvoeren onder zwaardere omstandigheden en met volbepakte boot, onder water instappen, eskimoteren, scullen, 100 meter vanaf het strand de boot verlaten en met kajak en peddel door de branding naar het strand zwemmen, en het gebruik van een sleeplijn demonstreren.
Voorafgaand aan het examen moet je aan diverse meerdaagse tochten op zee hebben deelgenomen. Om aan te tonen dat je voldoende tochten hebt gevaren kun je een logboekformulier downloaden om bij een examen te overhandigen.
Je kunt de exameneisen downloaden als pdf bestand.
Kajak VeiligheidsTest (KVT)
Dit is een test om vast te stellen of je de basis reddings- en EHBO-technieken beheerst, zodat je jezelf en anderen uit het water kunt redden. Deze test is onderdeel van de NKB-opleiding tot Zeevaardigheid maar kan ook zelfstandig worden gedaan. Voordat je ZV-examen kunt doen moet je in ieder geval de KVT hebben afgelegd. Tijdens de NKB-Zeekampen wordt deze test standaard in het programma van de ZV-opleidingsgroepen opgenomen. Maar ook de NKB-kanoverenigingen kunnen zelfstandig een KVT organiseren. De KVT hoeft niet perse op zee te worden afgenomen.
Je kunt de exameneisen downloaden als pdf bestand.
Kajak ReddingsTest (KRT)
Dit is een test om vast te stellen of je over voldoende kennis en technieken beschikt om bij een ongeluk op het water de juiste acties te ondernemen. De KRT is, naast ZVE, een ingangsvoorwaarde voor de instructeursopleiding.
Je kunt de exameneisen downloaden als pdf bestand.
Opleidingen en Examens
De voorbereiding op de certificaten ZV, ZVE, KVT en KRT kun je tijdens een zee-opleidingskamp doen. Als je ver genoeg bent, kun je na een week de test voor deze certificaten afleggen. Zonder ervaring vooraf lukt dat in een week lang niet altijd, maar velen komen graag nog een keer. Je dient voor de ‘vaardigheids-certificaten’ ZV en ZVE trouwens ook enige tochtervaring op zee te hebben, die je bijvoorbeeld op kunt doen tijdens de door de Commissie georganiseerde zeetochten.
Hiernaast zijn er diverse verenigingen en buitensportbedrijven (dus zowel niet-commercieel als commercieel) die opleidingen en examens voor de hierboven genoemde certificaten verzorgen.
Op de zee-opleidingskampen is er, mits de weersomstandigheden het toelaten, gelegenheid om examens af te leggen voor de individuele vaardigheden en de veiligheidstesten.
In verband met de geringe belangstelling hiervoor in voorgaande jaren plannen wij geen aparte examengelegenheden buiten de zeekampen meer. Als er voldoende belangstelling voor is dan kunnen er echter altijd extra examens afgenomen worden! Je kunt hiervoor contact op nemen met Hans Heupink (zie pagina Contact).
Daarnaast zijn er diverse verenigingen en buitensportbedrijven die door de NKB gewaarmerkte examens voor de hierboven genoemde certificaten kunnen afnemen.
Instructie-vaardigheden
Wanneer je de fijnere kneepjes van het zeekajakvaren onder de knie hebt, kan de volgende stap de opleiding voor zeekajakinstructeur zijn.
Zo’n stap juichen wij van harte toe, want we hebben voldoende instructeurs nodig om de zeetochten en de zeekampen te begeleiden!
Instructeurs leiden de vaargroepen op de zee-opleidingskampen en de diverse tochten op groot water en op zee. Zij hebben tevens een taak bij het afnemen van de diverse examens.
Hoofdinstructeurs kunnen in principe elke zeetocht leiden. Bovendien zijn ze bevoegd om de zeekampen te leiden, en hebben ze uitgebreidere bevoegdheden met betrekking tot het afnemen van examens.
Instructeur
De opleiding tot instructeur zeekajakvaren is competentiegestuurd. Dit betekent dat je in overleg met een leercoach een persoonlijk opleidingsplan (POP) opstelt. In dit POP wordt beschreven hoe je je eigen competenties zodanig ontwikkelt dat je met succes de 5 voorgeschreven proeven van bekwaamheid (PvB’s) af kunt leggen. De PvB’s voor zeekajakinstructeur hebben betrekking op het lesgeven, het begeleiden van een sporter, het organiseren van een activiteit, het aansturen van een assistent-instructeur en het afnemen van examens. Sommige PvB’s worden getoetst met een praktijktoets in aanwezigheid van 2 beoordelaars. Voor andere PvB’s moet je een portfolio samenstellen van activiteiten die je in overleg met een praktijkbegeleider hebt verricht. Het opleidingstraject is maatwerk en ziet er voor iedere aankomend instructeur anders uit. Meer informatie over de opzet van de NKB kaderopleidingen vind je op de NKB opleidingensite. Het niveau van de opleiding tot Zeekajakinstructeur volgens de Kwalificatiestructuursport is Sportleider 3.
Voordat je de PvB’s voor Zeekajakinstructeur af kunt leggen moet je minimaal over de volgende brevetten beschikken: ZV, ZVE en KRT. De vaardigheden vereist voor ZVE vormen het elementaire beginniveau voor de opleiding tot zeekajakinstructeur; alle vereiste stof voor ZVE moet routine zijn en zonder mankeren kunnen worden toegepast.
Hoofdinstructeur
Hierna kun je eventueel nog een opleiding tot hoofdinstructeur zeekajakvaren volgen. Behalve dat je hiervoor een ervaren instructeur dient te zijn, biedt dit ook verdieping op het organisatorische vlak. Naast het bestuderen van de theorie organiseer en leid je als aspirant-hoofdinstructeur een aantal ZVE-tochten en een zee-opleidingskamp, en begeleid je leerling-instructeurs.
Voor nadere informatie over de instructeursopleiding zeekajakvaren kun je terecht bij Axel Schoevers (zie pagina Contact).
